Aardenburg – Markt

Aardenburg | Markt | Then and now

In 2013 historian André Bauwens, history researcher Estelle Slegers Helsen and photographer Peter Verdurmen highlighted the past and present of the main streets in Aardenburg, a small Dutch city near the Belgian border. This is article #6.

In 2013 realiseerden historicus André Bauwens, onderzoekster Estelle Slegers Helsen en fotograaf Peter Verdurmen een reeks over vroeger en nu in Aardenburg, een stadje in Nederland op de grens met België. Dit is artikel #6.

Aardenburg | Markt | Then and now

(EN) The town hall with its turret was also a target of the Canadians during the autumn of 1944. During one of those attacks, George Klaaijsen was in the basement of Piet de Meijer on the corner of Tuimelsteenstraat and Oude Kerkstraat. “I looked outside and saw a plane flying over. A shiny thing was dropped. It was a bomb, apparently intended for the town hall, but it ended up at the new house of teacher Johan de Maree. After ten minutes, the house was completely burned out.”

(NL) Ook het stadhuis met zijn torentje was een doelwit van de Canadezen tijdens het najaar van 1944. Bij een van die aanvallen zat George Klaaijsen in de kelder van Piet de Meijer op de hoek van de Tuimelsteenstraat en de Oude Kerkstraat. “Ik keek naar buiten en zag een vliegtuig overkomen. Daar viel een blinkend ding uit. Het was een bom, die kennelijk bedoeld was voor het stadhuis, maar op het nieuwe huis van onderwijzer Johan de Maree terechtkwam. Na tien minuten was de woning helemaal uitgebrand.”

Aardenburg | Markt | Then
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg | Markt | Now
© Peter Verdurmen

Then – The Markt with the town hall, music kiosk and municipal school around 1910. | Now – The Markt with the former town hall and the music kiosk in 2013.

Toen – De Markt met stadhuis, muziekkiosk en de gemeenteschool omstreeks 1910. | Nu – De Markt met het voormalig stadhuis en de muziekkiosk in 2013.


(EN) The music kiosk was built in 1909 and the trees were planted in 1910. Shortly afterwards, the municipal school was demolished. A new building, which had to accommodate primary school pupils, was completed at the back. In 1912, a house for the headteacher was built on the site of the old school, which later became the mayor’s official residence.

Blacksmith Guust Jolivet also lived on the Markt. His forge was in Heille, and Spieker (Alphons van Vooren) operated the bellows. Spieker was also a vendor and sold macaroons. Rachel Haaksman de Koster-Thomaes still remembers the man: “On Sunday morning, Spieker was in Aardenburg. For a penny, we could buy some macaroons. Before you knew it, your money was in his pocket.”

(NL) De kiosk werd in 1909 gebouwd en de aanplant van de bomen vond plaats in 1910. Kort daarna werd de gemeenteschool afgebroken nadat het nieuwe gebouw, dat meer naar achter werd opgetrokken en dat plaats moest bieden aan leerlingen voor lager en uitgebreid lager onderwijs, was opgeleverd. Op de plaats van de oude school verrees in 1912 een woning voor het hoofd van de school, die later ambtswoning van de burgemeester werd.

Aan de Markt woonde ook smid Guust Jolivet. Zijn smederij stond in Heille en daar bediende Spieker (Alphons van Vooren) de blaasbalg. Spieker was ook marskramer en verkocht makarons. Rachel Haaksman de Koster-Thomaes herinnert zich de man nog: “Op zondagmorgen was Spieker in Aardenburg. Voor een cent mochten we aan de wijzer van zijn makaronkast draaien. Voor je het wist had hij onze pré in zijn broekzak zitten. Je kreeg enkel een vel koekjes als de wijzer op het juiste vak terechtkwam.”


Aardenburg - Markt | Ca. 1890
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren and/en Collection/Collectie Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen

The town hall on the Markt around 1890. This building was built in 1864-1865 according to a design by the architect Alleweireld. It was tendered for 13,300 guilders. In 1891, after a heated discussion, the city council decided to demolish the spire because it was said to be unstable. During the demolition it turned out that notary De Graaff, a staunch opponent, was right. The tower was solidly built, and removing the spire took a lot of effort. Constable Walraven then lived in the basement of the town hall. He later emigrated to America.

Het stadhuis op de Markt omstreeks 1890. Dit gebouw werd in 1864-1865 opgetrokken naar een ontwerp van de architect Alleweireld. Het werd aanbesteed voor 13.300 gulden. In 1891 besloot de gemeenteraad, na heftige discussie, de torenspits af te breken omdat die wankel zou zijn. Bij de afbraak bleek dat notaris De Graaff, fervent tegenstander, gelijk had. De toren was stevig gebouwd en het kostte heel wat moeite om de spits te verwijderen. Onder het stadhuis woonde toen veldwachter Walraven. Hij is later naar Amerika geëmigreerd.

Aardenburg - Markt | Ca. 1905
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The town hall around 1900. The three people in the foreground are Bram Goedland with basket, Janna van Wuijckhuijse (right) and her sister. In the background are Jaantje de Meijer, Lena de Roos with an apron and Bertha Jolivet in the middle. The two others on the left are unknown to us.

Het stadhuis omstreeks 1900. De drie mensen op de voorgrond zijn: met mand Bram Goedland, Janna van Wuijckhuijse (rechts) en haar zus. Op de achtergrond staan Jaantje de Meijer, met schort Lena de Roos en in het midden Bertha Jolivet. De twee anderen, links, zijn ons niet bekend.

Aardenburg - Markt
Collection unknown/Collectie onbekend

The Markt in the early 1930s, with the town hall’s exterior wholly altered in 1926. From 1939 to 1944, the building got a new spire as an air defence lookout. In October 1944, the tower was destroyed.

De Markt begin jaren dertig van de twintigste eeuw met het in 1926 aan de buitenzijde geheel veranderde gemeentehuis. Ook kreeg het gebouw weer een torenspits die in de jaren 1939-1944 dienst deed als uitkijkpost voor de luchtbescherming. In oktober 1944 werd de toren eraf geschoten.

Aardenburg - Markt | 1944/1945
Collection/Collectie Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen

The town hall in the winter of 1944-1945 after the devastating shelling in the autumn of 1944. The memorial needle in honour of G.A. Vorsterman van Oyen unveiled on August 5, 1920, was hardly damaged. Behind it stands the Wilhelmina tree, which was planted on September 6, 1898, on the occasion of the inauguration of Queen Wilhelmina. The tree was felled in 1953 because the Market had to be redesigned.

Het gemeentehuis in de winter van 1944-1945 na de alles verwoestende beschieting in het najaar van 1944. De gedenknaald ter ere van G.A. Vorsterman van Oyen, die op 5 augustus 1920 was onthuld, werd nauwelijks beschadigd. Daarachter de Wilhelminaboom die op 6 september 1898 werd geplant ter gelegenheid van de inhuldiging van koningin Wilhelmina en die in 1953 werd gerooid omdat de Markt opnieuw moest worden ingericht.


Aardenburg | Markt | Then and now

(EN) “During the liberation, the Roman Catholic boys’ school at the Brouwerijstraat was also severely damaged,” says Walter Dierick. The pupils then moved to the public school on the Markt, where mainly Protestant children attended.

The differences in faith created a strange situation. “The playgrounds were separated. The children from the public school played at the back of the site. The Catholic children recreated in the front area. For both groups, school started and ended with a fifteen-minute difference. You can laugh about it, but it was a serious matter back then.”

(NL) “Tijdens de bevrijding werd ook de rooms-katholieke jongensschool aan de Brouwerijstraat zwaar beschadigd”, vertelt Walter Dierick. De leerlingen verhuisden daarop naar de openbare school aan de Markt, waar hoofdzakelijk protestantse kinderen les kregen.

Het geloofsverschil zorgde voor een vreemde situatie. “De speelplaatsen waren gescheiden. De kinderen van de openbare school zaten achter op het terrein. De katholieke kinderen speelden op het voorste gedeelte. Met een kwartier verschil ging de school aan en uit. Nu kun je er om lachen, maar toen was het zeer serieus.”

Aardenburg | Markt | Then
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg | Markt | Now
© Peter Verdurmen

Then – View of the municipal school on the Markt before 1893. | Now – Hotel Rudanna Castra (now closed) and the former home of the head teacher in 2013.

Toen – Zicht op de gemeenteschool aan de Markt vóór 1893. | Nu – Hotel Rudanna Castra (nu gesloten) en de voormalige woning van de schooldirecteur in 2013.


(EN) Before 1893, the military police barracks were built on the site of the houses on the left. The municipal school, where two sidewalk posts were placed, remained open until 1911. In that year, the pupils could move into a newly built school. The head teacher said the old building no longer met the standards. In the first decade of the twentieth century, the school had approximately 150 pupils.

(NL) Vóór 1893 werd op de plaats van de huizen links de marechausseekazerne gebouwd. De gemeenteschool, waarvoor twee stoeppalen geplaatst zijn, is in gebruik gebleven tot 1911. In dat jaar konden de leerlingen een nieuw gebouwde school betrekken. Het oude pand voldeed niet langer, aldus de schoolopziener, aan de zedelijk te stellen eisen van licht en lucht. In het eerste decennium van de twintigste eeuw telde de school ongeveer 150 leerlingen.


Aardenburg - Markt | Ca. 1925
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The Markt is around 1925, with St. Bavo’s Church tower in the background. On the left a cart is pulled by two cows. Further to the right are a few disconnected freight wagons from the steam tram Breskens-Maldegem.

De Markt omstreeks 1925 met op de achtergrond de toren van de Sint-Baafskerk. Links wordt een wagen getrokken door twee koeien. Meer naar rechts staat een aantal afgekoppelde goederenwagons van de stoomtrammaatschappij Breskens-Maldegem.

Aardenburg - Markt | Ca. 1920
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

On the right were the military police barracks. Next to it, to the left, stood a distinctive building with a turret, used as a shed for the fire carriage. The part behind was used as a prison chamber. Later, the shed and the prison housed the first municipal museum.

Rechts de marechausseekazerne en daarnaast het typische gebouwtje waarvan het voorste deel diende als stalling voor de brandspuit. Het deel achter het torentje werd gebruikt als arrestantenlokaal. Later herbergde het zogenaamde spuitekot het eerste gemeentelijke museum.

Aardenburg - Markt | Ca. 1925
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

Circa 1925. On the left are the military police barracks, built in 1893, adjoining the horse stable of the Royal Military Police mounted brigade. In the background the municipal primary school. On the right is the home of the head teacher.

Links de marechausseekazerne omstreeks 1925, gebouwd in 1893, met daarnaast de paardenstal van de bereden brigade Aardenburg van de Koninklijke Marechaussee. Op de achtergrond de gemeenteschool voor lager en uitgebreid lager onderwijs. Rechts de woning van het hoofd der school.

Aardenburg - Markt | Ca. 1930
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The east side of the Markt around 1930 had some houses on the right where the blacksmiths Jolivet and their relatives lived. On the left corner of the Markt and the Oude Kerkstraat is the inn In het Wapen van Aardenburg by Piet van Wolffelaar.

De oostzijde van de Markt omstreeks 1930 met rechts enkele huizen waar de smeden Jolivet en hun verwanten woonden. Links op de hoek van de Markt met de Oude Kerkstraat de herberg In het Wapen van Aardenburg van Piet van Wolffelaar.


Aardenburg | Markt | Then and now
Aardenburg | Markt | Then
Collection/Collectie Collectie Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen.
Aardenburg | Markt | Now
© Peter Verdurmen

Then – De Markt in 1960, after the redevelopment in 1953. | Now – The Markt in 2013.

Toen – De Markt in 1960, na de herinrichting in 1953. | Nu – De Markt in 2013.


Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg - Markt | Ca. 1955
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

How the redesigned Markt in the mid-1950s. The reconstruction still had to be finished. The St. Bavo’s Church has been restored. However, work is still being done on the tower. The rebuilding of the tower was started in 1955. An empty area can also be seen on the corner with Vleeschouwerstraat and on the corner with Oude Kerkstraat and Tuimelsteenstraat.

Impressie van de heringerichte Markt medio jaren vijftig van de vorige eeuw. De wederopbouw is nog niet helemaal voltooid. De Sint-Baafskerk is hersteld. Aan de toren wordt evenwel nog gewerkt. De herbouw van de toren werd in 1955 ter hand genomen. Ook op de hoek met de Vleeschouwerstraat is nog een lege plek te zien evenals op de hoek met de Oude Kerkstraat en de Tuimelsteenstraat.


Click on the thumbnails to enlarge / Klik op de miniaturen om te vergroten


For both places, a book was published. The book about Aardenburg is out of stock. Copies of the book about Sluis are still available from the publisher Durenkamp Grafimedia. Contact us.

Over beide plaatsen werd een boek gepubliceerd. Het boek over Aardenburg is uitverkocht. Het boek over Sluis is nog steeds te koop via de uitgever Durenkamp Grafimedia. Zo was het | Zo is het Sluis kost € 17,50. Verzendkosten (in Nederland € 7,50) . Stuur een bericht voor meer informatie.

Aardenburg - Book - Cover
Sluis - Book - Cover

Map Aardenburg/Sluis


,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *