In 2014 historian André Bauwens, history researcher Estelle Slegers Helsen and photographer Peter Verdurmen highlighted the past and present of the main streets in Sluis, a small Dutch city near the Belgian border. This is article #7.
In 2014 realiseerden historicus André Bauwens, onderzoekster Estelle Slegers Helsen en fotograaf Peter Verdurmen een reeks over vroeger en nu in Sluis, een stadje in Nederland op de grens met België. Dit is artikel #7.

(EN) All along the Kaai were cafes. It was always busy. One of the reasons was the Jacob van Maerlant boat, which maintained a daily connection with Bruges on the Damse. “On its way, the boat moored in Hoeke and Damme. The boat stopped at the Witte Hofstee and the Oostkerke Bridge when a red flag was out. Customs came on board in Hoeke,” says Charles Verstraete.
As a child, Els Hermans often took the boat for a family trip to Bruges. “In Bruges, we sometimes bought clothes. Before returning, we got a glass of lemonade.” “A boat trip took an hour and a half. If the weather was like, you could sit outside,” Elodie Dusarduijn-Quataert remembers. Rinus Leenhouts: “The boat also shipped parcels.”
“A Russian guy worked on the boat,” says André D’hoore. “He was wild about peanuts. As kids we always ran to the boat to get there first. The first person could run to [the grocery store] Albert Heijn to buy a tip bag of peanuts. As a reward, the Russian gave you a handful of peanuts.”
“Saint Nicolas [December 6th] arrived at the Kaai by boat from Bruges. During that period, the street was covered in mud. As a protection against sliding cars, the trees were boarded,” says Wilhelmina Risseeuw-Verhage.
Sluis was known for its banking tourism. This was good not only for the banks but also for the local businesses. “While the men were having a drink or a pint on a terrace, their wives were queuing in the bank to collect their coupons,” says Elodie Dusarduijn-Quataert. Those were the heyday of clipping and collecting stock coupons. “Belgians also loved Makkum pottery from Makkum, which my in-laws sold at their shop on the Kaai.” Julien du Fossé concludes: “I spoke to a bank manager who predicted that Sluis would be deserted if the bank tourists stayed away. He was proven wrong.”
(NL) Heel de Kaai was café. Het was er altijd druk. Dat had ook te maken met de boot Jacob van Maerlant die over de Damse vaart een dagelijkse verbinding onderhield met Brugge. “Onderweg meerde de boot aan in Hoeke en in Damme. Aan de Witte Hofstee en aan de brug van Oostkerke werd aangelegd als er een rode vlag uithing. In Hoeke kwam de douane aan boord”, getuigt Charles Verstraete.
Els Hermans nam als kind met de hele familie vaak de boot voor een uitstap naar Brugge. “Daar kochten we wel eens kledij en voor we terugkwamen, kregen we een glas limonade.” “Zo’n tocht duurde anderhalf uur en je kon ook buiten zitten”, weet Elodie Dusarduijn- Quataert nog. Rinus Leenhouts: “Er konden ook pakjes mee.”
“Op de boot werkte ook een Rus”, zegt André D’hoore. “Die was gek op pinda’s. We renden als kind altijd naar de boot om er als eerste aan te komen. De eerste mocht dan in de Albert Heijn een tipzak met pinda’s gaan kopen. Als beloning kreeg je van die Rus een handvol pinda’s.”
“Ook Sinterklaas kwam met de boot uit Brugge op de Kaai aan. In die periode was het allemaal slik. De bomen die er stonden waren met planken beschermd tegen wegglijdende wagens”, zegt Wilhelmina Risseeuw-Verhage.
Sluis stond ook bekend om het bancaire toerisme. Daar waren niet alleen de banken goed mee, maar de hele middenstand. “Terwijl de mannen op een terras een borrel of een pint dronken, stonden hun vrouwen in de bank aan te schuiven om hun geld te keren”, zegt Elodie Dusarduijn-Quataert. Dat was de glorietijd van het knippen en innen van aandelencoupons. “Ook aardewerk van Makkum was zeer in trek bij de Belgen. Mijn schoonouders verkochten dat in hun winkel aan de Kaai.” Julien du Fossé besluit: “Ik sprak met een bankdirecteur die voorspelde dat het met Sluis gedaan zou zijn als de banktoeristen weg zouden blijven. Hij heeft ongelijk gekregen.”


Then – Summer on the Kaai around 1935. | Now – Summer on the Kaai in 2014.
Toen – Zomer op de Kaai omstreeks 1935. | Nu – Zomer op de Kaai in 2014.
(EN) It has yet to be busy, but the terraces are already on the street. On the right is the Hotel ‘t Hof van Brussel. In 1924, the establishment was run passed by the Hiller-Kist couple. Previously it was owned by the Janssens-Beyaert family. French poet Guillaume Apollinaire resided at the Hotel in 1908. He wrote to friends in Paris that he wanted to live in Sluis.
(NL) Druk is het nog niet, maar de terrasjes staan wel al op straat. Rechts het hotel ’t Hof van Brussel. In 1924 ging dit etablissement over in handen van het echtpaar Hiller-Kist. Voordien was het eigendom van de familie Janssens-Beyaert. In 1908 vertoefde de Franse dichter Guillaume Apollinaire er. Hij schreef toen aan vrienden in Parijs dat hij in Sluis wilde gaan wonen.

Activity on the Kaai around 1900. At the front, you see the tram line. On the left are loaded farm wagons in front of the customs office. A little further on ships are being chartered. The high building on the left is the De Stad Sluis brewery, formerly De Roode Leeuw, in the Hoogstraat. Beer was brewed there with water from the canal.
Bedrijvigheid op de Kaai omstreeks 1900. Vooraan ligt de tramlijn. Links staan geladen boerenwagens voor het douanekantoor. Wat verderop worden schepen bevracht. Het hoge pand links is brouwerij De Stad Sluis, voorheen De Roode Leeuw, in de Hoogstraat. Daar werd bier gebrouwen met water uit de Damse vaart.

The tram freight wagons are about to turn into the Hoogstraat. The tram headed towards Draaibrug, taking the Vrijstraat, Kapellestraat and Nieuwstraat. Jz. Leenhout’s coal warehouse is on the corner of the Hoogstraat and the Kaai. Adjacent is the cafe-estaminet A La Belle Vue.
De goederenwagons van de tram staan op het punt om de Hoogstraat in te draaien. Via de Vrijstraat, de Kapellestraat en de Nieuwstraat ging het dan richting Draaibrug. Op de hoek van de Hoogstraat en de Kaai staat het (steen)kolenpakhuis van Jz. Leenhouts. Daarnaast het café-estaminet A La Belle Vue.

It is remarkably quiet in the small harbour of Sluis on this winter day in the early twentieth century. Since 1858, Sluis has been connected to the Belgian network of canals and rivers via the Damse Vaart, also known as the Napoleon Canal, after the initiator of this waterway.
In de kleine haven van Sluis lijkt het op deze winterse dag begin twintigste eeuw erg rustig te zijn. Sluis was sinds 1858 via de Damse vaart, ook wel Napoleonkanaal naar de initiatiefnemer van deze waterweg, verbonden met het Belgische net van kanalen en rivieren.

In this photo from the 1930s, Sluis visitors are welcomed when dressed appropriately. It is displayed in four languages. Meanwhile, a man waits for tourists to sell his ice cream. A car boom left its mark in Sluis. On the left is a petrol pump and an advert for Mobiloil.
Op deze foto uit de jaren dertig van de vorige eeuw worden de bezoekers van Sluis welkom geheten, maar tevens verzocht zich behoorlijk te kleden. En dat in vier talen. Ondertussen wacht een ijscoman op de komst van toeristen om zijn ijs te slijten. De opkomst van de auto heeft ook in Sluis al zijn sporen achtergelaten. Links staat een benzinepomp en hangt een reclamebord voor Mobiloil.

(EN) There are two ships in the harbour, a sailing boat and a steamship, old and new, changing times. On the left on the shore is the Hotel De Stad Sluis, with a restaurant owned by H. van den Hemel. It was also the delivery house for the boat. Sluis had a ferry service with Bruges. Parcels could, therefore, be delivered to be sent by ferry or collected that had arrived by boat. It sailed to Bruges and back several times a day. In the spring of 1940, the canal lost its significance for shipping. Retreating troops before the advancing German army destroyed the siphon at Oostkerke (Damme), the architectural work of art that guided the Leopolds and Schipdonk canals under the Damse Vaart. This caused the canal to be permanently blocked. The siphon was never repaired.
(NL) In de haven liggen twee schepen, een zeilboot en een stoomschip; oud en nieuw, veranderende tijden. Links op de wal hotel De Stad Sluis, met restaurant, van H. van den Hemel. Het was ook het bestelhuis voor de boot. Sluis had een veerdienst met Brugge. Er konden dus pakjes worden afgegeven om te versturen met het veer of worden opgehaald die met de boot waren aangekomen. Die voer verschillende keren per dag naar Brugge en terug. In het voorjaar van 1940 verloor het kanaal zijn betekenis voor de scheepvaart. Terugtrekkende troepen voor het oprukkende Duitse leger vernielden de sifon bij Oostkerke (Damme), het architecturaal kunstwerk waarmee de Leopolds- en de Schipdonkvaarten onder de Damse Vaart werden geleid. Hierdoor werd het kanaal blijvend geblokkeerd. De sifon werd nooit meer hersteld.


Then – View of the east and southeast of the Kaai around 1900. | Now – View of the east and southeast of the Kaai in 2014.
Toen – Zicht op het oosten en zuidoosten van de Kaai omstreeks 1900. | Nu – Zicht op het oosten en zuidoosten van de Kaai in 2014.

View of the Kaai with a glimpse of the Oude Kerkstraat around 1900 from the corner with the Hoogstraat. Note the gas lantern at the front and the sailing ships still steered with a rudder arm.
Zicht op de Kaai met een inkijkje in de Oude Kerkstraat omstreeks 1900 vanaf de hoek met de Hoogstraat. Let onder meer op de gaslantaarn vooraan en de zeilschepen die nog met een roerarm werden bestuurd.

The Kaai viewing north. There are numerous places where to eat. Hotel ‘t Hof van Brussel on the right, a little further on with the flagpole Hotel De Stad Sluis and even further two cafes: Wilhelmina and A La Belle Vue.
De Kaai in noordelijke richting gezien. Er staan tal van horecagelegenheden. Rechts hotel ’t Hof van Brussel, wat verderop met vlaggenstok Hotel De Stad Sluis en nog verder de cafés Wilhelmina en A La Belle Vue.

Mid-1930s. Part of the Kaai with a view of the Oude Kerkstraat. Gusta van Damme had a souvenir shop on the left corner with Meerminnestraat. She also sold postcards, which was extremely profitable at the time. The Le Roy brothers lived next to Van Damme, in the building with the basement trap and the garage door, who traded in tobacco products and spirits. Johan Le Roy was one of the first car owners in Sluis. On the right behind the car, Hotel De Korenbeurs.
Medio jaren dertig van de vorige eeuw. Een deel van de Kaai met zicht op de Oude Kerkstraat. Links op de hoek met de Meerminnestraat had Gusta van Damme een souvenirwinkel. Zij verkocht ook ansichtkaarten wat toen bijzonder winstgevend was. Naast Van Damme, in het pand met de kelderval en dat met garagedeur, woonden de broers Le Roy die handelden in tabaksartikelen en sterke drank. Johan Le Roy was een van de eerste autobezitters in Sluis. Rechts achter de auto, hotel De Korenbeurs.

After the bombing of October 11, 1944, almost the entire east side of the Kaai was wiped out. In the background is the customs office, and Hotel Central is still visible.
Na het bombardement van 11 oktober 1944 is vrijwel de gehele oostzijde van de Kaai weggevaagd. Op de achtergrond staat het douanekantoor, ook hotel Central is nog zichtbaar.

A car drives past the rubble and ruins on the Kaai. The building of the Le Roy brothers is still standing. It has been burned out and propped up.
Een auto rijdt langs de puinhopen en ruïnes op de Kaai. Het pand van de gebroeders Le Roy staat nog recht. Het is wel uitgebrand en gestut.

Rebuilding is tackled expeditiously. Many buildings had already been rebuilt in 1952. Where the Hoogstraat ends up at the Kaai is still a wasteland.
De wederopbouw wordt voortvarend ter hand worden genomen. In 1952 zijn tal van panden al herbouwd. De plaats waar voor de wederopbouw de Hoogstraat uitkwam op de Kaai is nog niet bebouwd.

Tourism also recovers. On the left is the emergency shop Jantje van Sluis van Buskens. He later settled on the Walplein, where he ran the gift and souvenir shop of the same name. In addition, the former Hotel De Stad Sluis terrace is now Balmoral. It is named after a cigar brand sold in a separate room.
Ook het toerisme komt weer op gang. Links de noodwinkel Jantje van Sluis van Buskens. Later vestigde hij zich op het Walplein waar hij de gelijknamige geschenken- en souvenirwinkel uitbaatte. Daarnaast het terras van het voormalige hotel De Stad Sluis, nu Balmoral. Het is vernoemd naar een sigarenmerk dat in een aparte ruimte werd verkocht.

At the end of the 1950s, tourists returned in droves to Sluis with its new shops and catering establishments. Numerous cars are parked along the Kaai facing the harbour. Perpendicular parking sometimes causes a dip into the water. Someone once drowned. On the right a bus of the S.B.M., the Stoomtram-Maatschappij Breskens–Maldeghem, which had become a bus company.
Eind jaren vijftig vinden de toeristen in drommen opnieuw Sluis met zijn nieuwe winkels en horecagelegenheden. Langs de Kaai staan tal van auto’s met hun neus naar de haven geparkeerd. Door deze wijze van parkeren raakte er wel eens een te water. Daarbij is ooit iemand verdronken. Rechts een autobus van de S.B.M., de Stoomtram-Maatschappij Breskens – Maldeghem, die busmaatschappij was geworden.

Sunday crowds in Sluis in the late 1950s. The strolling public enjoys the sunny spring weather.
Zondagse drukte in Sluis eind jaren vijftig. Het flanerende publiek geniet van het zonnige voorjaarsweer.

(EN) Many of those houses had basements with windows above the ground floor. In the foreground, you can see the memorial stone commemorating the extension of the Damse canal to the port of Sluis.
(NL) Veel van die huizen beschikten over souterrains met ramen boven de begane grond. Op de voorgrond is de gedenksteen te zien die herinnert aan het doortrekken van de Damse vaart tot in de haven van Sluis.


Then – The west side of the Kaai with its stately houses in 1933. | Now – The west side of the Kaai in 2014.
Toen – De westzijde van de Kaai met zijn statige patriciershuizen in 1933. | Nu -De westzijde van de Kaai in 2014.

Sluis during the First World War. The harbour is loaded with ships belonging to Belgian bargemen who fled the violence of war in their country. Some young trees on the Kaai are boarded to protect them against the iron-clad wheels of the farm wagons with which wheat and other crops were brought to the Kaai for shipping.
Sluis tijdens de Eerste Wereldoorlog. De haven ligt vol met schepen van Belgische binnenschippers gevlucht voor het oorlogsgeweld in hun land. Op de Kaai is rond enkele jonge bomen een bekisting aangebracht. Die moet ze beschermen tegen de met ijzeren banden beslagen wielen van de boerenwagens waarmee tarwe en andere gewassen naar de Kaai werden gebracht om te worden verscheept.

The Matthijs-Mabesoone family sold souvenirs on the corner of the Kaai with the Garenmarkt in the mid-1930s. There was a furniture workshop in the basement of the building.
Op de hoek van de Kaai met de Garenmarkt verkocht medio jaren dertig van de vorige eeuw de familie Matthijs-Mabesoone souvenirs. In de kelder van het pand was een meubelmakerij.

Before the Second World War, carpenter Izaak Verhage lived at the end of the Kaai near the Kalkboei. Now there is a restaurant. The photo was taken around 1900.
Op het eind van de Kaai bij de Kalkboei woonde voor de Tweede Wereldoorlog de timmerman Izaak Verhage. Nu is er een restaurant gevestigd. De foto is van omstreeks 1900.

(EN) From right to left, cafe Lamminsvliet, hotel restaurant De Korenbeurs. In the Meerminnestraat on the corner with the Oude Kerkstraat, restaurant-milk bar Wemaer, now Ter Kade.
(NL) Van rechts naar links, café Lamminsvliet, hotel restaurant De Korenbeurs. In de Meerminnestraat op de hoek met de Oude Kerkstraat restaurant-milkbar Wemaer, nu Ter Kade.


Then – The south side of the Kaai in the early 1950s. | Now – The south side of the Kaai in 2014.
Toen – De zuidkant van de Kaai begin jaren vijftig van de vorige eeuw.| Nu – De zuidkant van de Kaai in 2014.

The southwestern side of the Kaai at the beginning of the twentieth century. Note the many carriages. It is still the era of horse traction. The facades of many drink and food establishments on the Kaai, hence, “Afspanning”.
De zuidwestelijke zijde van de Kaai begin twintigste eeuw. Let op de vele rijtuigjes. Het is nog volop het tijdperk van de paardentractie. Op de gevels van heel wat van de horecagelegenheden aan de Kaai staat dan ook “Afspanning”.

The southeast corner of the Kaai around 1910 with the central Hotel De Korenbeurs, a guest house, cafe and restaurant. Dinner could be enjoyed ‘à toute heure’. The owner was L. Heirman-Tilleman. Before that, the business was run by the widow Dupon-Scherrens. To the left, on the corner of Meerminnestraat and Oude Kerkstraat, the ‘boulangerie & patisserie’ P. Wemaer-De Groote with a ‘Five O Clock Tea Room’.
De zuidoosthoek van de Kaai omstreeks 1910 met centraal hotel De Korenbeurs, tevens pension, café en restaurant. Er kon gedineerd worden ‘à toute heure’. Eigenaar was L. Heirman-Tilleman. Daarvoor werd de zaak uitgebaat door de weduwe Dupon-Scherrens. Links ervan, op de hoek van de Meerminnestraat met de Oude Kerkstraat, de ‘boulangerie & patisserie’ P. Wemaer-De Groote met een ‘Five O Clock Tea Room’.
Click on the thumbnails to enlarge / Klik op de miniaturen om te vergroten
For both places, a book was published. The book about Aardenburg is out of stock. You can still buy copies of the book about Sluis, which is available at Durenkamp Grafimedia in Aardenburg. Contact us.
Over beide plaatsen werd een boek gepubliceerd. Het boek over Aardenburg is uitverkocht. Het boek over Sluis is nog steeds te koop via Durenkamp Grafimedia in Aardenburg. Zo was het | Zo is het Sluis kost € 17,50. Verzendkosten (in Nederland € 7,50) . Stuur een bericht voor meer informatie.

