In 2013 historian André Bauwens, history researcher Estelle Slegers Helsen and photographer Peter Verdurmen highlighted the past and present of the main streets in Aardenburg, a small Dutch city near the Belgian border. This is article #5.
In 2013 realiseerden historicus André Bauwens, onderzoekster Estelle Slegers Helsen en fotograaf Peter Verdurmen een reeks over vroeger en nu in Aardenburg, een stadje in Nederland op de grens met België. Dit is artikel #5.

(EN) View of the Sint-Bavostraat, formerly popularly known as Kerkstraat, shortly after 1900. The building on the corner where Piet de Meijer stands was demolished after the Second World War because it was heavily damaged by the violence of war. Now there is a parking lot. The entrance to the store was then still in Sint-Bavostraat, later in Marktstraat. On the right, you can see a part of the lodging house In den Engel. On the gallery of the church tower, on the northwest corner, is the skeleton of the box to be covered for the officials of the Rijksdriehoeksmeting [National Triangular Survey].
(NL) Zicht op de Sint-Bavostraat, vroeger in de volksmond Kerkstraat genoemd, kort na 1900. Het pand op de hoek, waar Piet de Meijer voor staat, is na de Tweede Wereldoorlog afgebroken omdat het zwaar was beschadigd door het oorlogsgeweld. Nu is er een parkeerplaats. De toegang tot de winkel was toen nog in de Sint-Bavostraat, later in de Marktstraat. Rechts zie je nog een stukje van het logement In den Engel. Op de galerij van de toren van de kerk staat op de noordwesthoek het geraamte van het te overdekken hokje voor de ambtenaren van de Rijksdriehoeksmeting.


Then – View of the Sint-Bavostraat, formerly popularly known as Kerkstraat, shortly after 1900. | Now – The Sint-Bavostraat in 2013.
Toen – Zicht op de Sint-Bavostraat, vroeger in de volksmond Kerkstraat genoemd, kort na 1900. | Nu – De Sint-Bavostraat in 2013.
(EN) At eight o’clock in the evening, the bell of the Saint Bavo Church, popularly known as the papklokke, still rings. “Then we ate some stewed potatoes and a plate of porridge,” says Cecile de Milliano-Bonte. “Immediately afterwards, the gas lighting was turned off and the candle was taken. We then went upstairs. At eight o’clock it was night in Aardenburg.”
The milk for that porridge was sold by various women touring the city with a handcart. One of them was Babbetje Moens, who lived in Sint-Bavostraat. “We bought a pint or half a pint of milk,” Marietje van Leeuwe remembers. “Geert Smit’s sister, Jan Verhage’s daughter, wife Sallet and a girl Breijaert also went round with milk.”
Milk was also bought from farmers in the area. During the Second World War, Alma Bauwens-Stekelinck went to collect milk with her mother. “There had been some movement in the air and said to my mother: ‘Mum, let’s go home now,’ but she kept talking. When we finally went home, we were targeted by a fighter jet. I could flee somewhere. My mother dived into the ditch and spilled most of the milk. In the end, all was good. But these things scare you and you tell your children about that later.”
(NL) ’s Avonds om acht uur luidt nog steeds de klok van de Sint-Baafskerk, in de volksmond de papklokke. “Dan aten we nog wat gestoofde aardappelen en een bordje met pap”, vertelt Cecile de Milliano-Bonte. “Meteen daarna werd de gasverlichting uitgedaan en de kaars gepakt. We gingen dan naar boven. Om acht uur was het nacht in Aardenburg.”
De melk voor die pap werd door verschillende vrouwen in het stadje uitgevent op een karretje met een melkbus erop. Een van hen was Babbetje Moens, die in de Sint-Bavostraat woonde. “We kochten een pinte of een halve pinte melk aan huis”, weet Marietje van Leeuwe nog te vertellen. “Ook de zus van Geert Smit, de dochter van Jan Verhage, vrouw Sallet en een meisje Breijaert gingen met melk rond.”
Verder werd er melk bij boeren in de omgeving gekocht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ging Alma Bauwens-Stekelinck met haar moeder melk halen. “Het was al een tijdje onrustig in de lucht en ik dacht: ‘Ma, laat ons nu naar huis gaan’, maar ze bleef praten. Eindelijk gingen we naar huis en toen werd er vanuit een jachtvliegtuig op ons geschoten. Ik kon ergens binnenvluchten. Mijn moeder dook in de sloot met het kannetje melk, waarvan de inhoud vrijwel geheel verloren ging. Al met al is het toch nog goed afgelopen. Dat zijn van die dingen, daar schrik je van en dat vertel je later aan je kinderen.”

The Saint Bavo Church, the oldest building in Aardenburg, as from the Sint-Bavostraat shortly after 1900. The church is said to have been founded in 959. Three construction phases can be distinguished: a Romanesque, followed by an extension of the church at the beginning of the thirteenth century in Scheldt Gothic and a second extension in the mid-fourteenth century in Gothic style. The church was largely destroyed during the Eighty Years’ War (1568-1648). The restoration took place around 1660. During the Second World War, the church was again heavily damaged and restored a decade after the war.
De Sint-Baafskerk gezien vanuit de Sint-Bavostraat kort na 1900. De Sint-Baafskerk is het oudste bouwwerk van Aardenburg. De kerk zou in 959 zijn gesticht. Er zijn drie bouwfases te onderscheiden: eerst een romaanse, gevolgd door een uitbreiding van de kerk begin dertiende eeuw in een stijl die bekend staat als Scheldegotiek, en tot slot een tweede uitbreiding medio veertiende eeuw volgens de regels van de gotiek. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) werd de kerk grotendeels verwoest. Herstel vond plaats rond 1660. Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte de kerk opnieuw zwaar beschadigd. De restauratie had plaats in het decennium na de oorlog.

In this photo from around 1910, a still young Madaleine Pieren is standing at the entrance of Sint-Bavostraat. Her sister Martha poses at the parental home. In that building, Madeleine Pieren later first held a pub and then a wine and spirit shop.
Op deze foto van omstreeks 1910 staat een nog jonge Madaleine Pieren bij de ingang van de Sint-Bavostraat. Haar zus Martha poseert bij de ouderlijke woning. In dat pand hield Madeleine Pieren later eerst café en daarna winkel in gedistilleerd en wijnen.

View of Sint-Bavostraat, from Marktstraat, after the shelling in the autumn of 1944.
Zicht op de Sint-Bavostraat, vanuit de Marktstraat, na de beschietingen in het najaar van 1944.
Click on the thumbnails to enlarge / Klik op de miniaturen om te vergroten
For both places, a book was printed. The book about Aardenburg is sold out. You can still buy copies of the book about Sluis, which is available from the publisher Durenkamp Grafimedia. Contact us.
Over beide plaatsen werd een boek gepubliceerd. Het boek over Aardenburg is uitverkocht. Het boek over Sluis is nog steeds te koop via de uitgever Durenkamp Grafimedia. Zo was het | Zo is het Sluis kost € 17,50. Verzendkosten (in Nederland € 7,50) . Stuur een bericht voor meer informatie.

