Aardenburg – Weststraat

Aardenburg | Weststraat - Then and now

In 2013 historian André Bauwens, history researcher Estelle Slegers Helsen and photographer Peter Verdurmen highlighted the past and present of the main streets in Aardenburg, a small Dutch city near the Belgian border. This is article #3.

In 2013 realiseerden historicus André Bauwens, onderzoekster Estelle Slegers Helsen en fotograaf Peter Verdurmen een reeks over vroeger en nu in Aardenburg, een stadje in Nederland op de grens met België. Dit is artikel #3.

Aardenburg | Weststraat - Then and now

(EN) The Weststraat eastwards around 1910. In the centre of the street, the tram rails of the company N.V. Stoomtram-Maatschappij ‘Breskens-Maldeghem’, which were laid in 1887 and were removed at the beginning of September 1949. This marked the end of the steam tram era and the beginning of public bus transport.

(NL) De Weststraat gezien in oostelijke richting circa 1910. Centraal in beeld het spoor van de N.V. Stoomtram- Maatschappij ’Breskens-Maldeghem’ dat in 1887 werd aangelegd en begin september 1949 werd opgebroken. Dit betekende het einde van het stoomtramtijdperk en het markeert het begin van het personenvervoer met autobussen.

Aardenburg | Weststraat - Then
Collection/Collectie Archief gemeente Sluis
Aardenburg | Weststraat - Now
© Peter Verdurmen

Then – The Weststraat, looking eastwards around 1910. | Now – The Weststraat in 2013.

Toen – De Weststraat gezien in oostelijke richting circa 1910. | Nu – The Weststraat in 2013.

(EN) The Weststraat around 1905, near the Roman Catholic Church, which is not visible in the photo below. Behind the children is the entrance to the church. In 1902, the Roman Catholic Girls’ School and the Union Hall were built on the site of the houses to the right of the fence. To the left, the former nunnery and rectory respectively purchased in 1843 and 1856. Driving through the Kaaipoort is a phaeton, a light four-wheeled horse-drawn carriage with or without a top, usually having two seats. In these carriages, wealthy farmers used to go to church. On the far right, the grocery store of A. Lefevre is situated.

(NL) De Weststraat omstreeks 1905 nabij de, op de foto (beneden) niet zichtbare, rooms-katholieke kerk. Op de plaats van de huizen rechts van het hekwerk werden in 1902 de rooms-katholieke meisjesschool en het bondslokaal gebouwd. Achter de kinderen is de toegang tot de rooms-katholieke kerk. Daarachter springen het voormalige zusterklooster en de pastorie, die respectievelijk in 1843 en in 1856 werden aangekocht, in het oog. Uiterst rechts is nog de kruidenierswinkel van A. Lefevre te zien. Door de Kaaipoort rijdt een phaeton getrokken door twee paarden, het rijtuig waarmee gegoede boeren ter kerke gingen.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie Archief gemeente Sluis

The Weststraat around 1905. | De Weststraat omstreeks 1905.

(EN) The convent, where Franciscan sisters lived, stood in the shadow of the Catholic Church. See the photo below.

According to Marietje van Leeuwe, who lived nearby, two nuns taught at the preschool and three at the girls’ school. “Every year, they retreated to the main convent in Dongen. They returned by tram, which stopped especially in front of the convent, so they could go directly inside without getting in touch with the villagers.” The children were always interested in whether the sister who taught them had returned or had been transferred. One of those children was Cecile de Milliano-Bonte: “I was taught by Sœur (Sister) Gerardo. She was very nasty and could have been more pleasant.

Marietje van Leeuwe: “Two of them also worked as a nurse. They went by bicycle on bad roads and through harsh weather. In the winter, when there was snow, a farmer sometimes came with a chaise to help out the nuns.”

(NL) In de schaduw van de katholieke kerk stond het nonnenhuis. Daar woonden zusters franciscanessen. Zie foto beneden.

Volgens Marietje van Leeuwe, die vlakbij woonde, gaven twee nonnen les op de bewaarschool en drie op de meisjesschool. “Ieder jaar gingen ze op retraite naar het moederhuis in Dongen. Ze kwamen terug met de tram, die speciaal voor het nonnenhuis stopte, zodat ze direct naar binnen konden gaan en geen contact met de burgers zouden hebben.” De kinderen waren altijd nieuwsgierig of de zuster die hun les gaf was teruggekeerd of was overgeplaatst. Een van die kinderen was Cecile de Milliano-Bonte: “Ik kreeg les van zuster Gerardo. Ze was niet de aangenaamste. Ze was een echte pinne.”

Marietje van Leeuwe: “Er werkten er ook twee in de verpleging. Die verplaatsten zich op de fiets door weer en wind en over vaak slechte wegen. In de winter wanneer er sneeuw lag, kwam er wel eens een boer met een sjees om met die nonnen naar de buiten te rijden.”


Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The Franciscan Sisters in December 1927 at the celebration of their fiftieth anniversary in Aardenburg, where they worked in education and nursing. They were addressed as ‘Sœur’ (Sister). In the front is mother superior, Sœur Aquina, who was in Aardenburg from 1927 to 1933. Behind her from left to right: Sœur Christina, Sœur Pacifique, Sœur Clothilde, Sœur Claudina, Sœur Wenceslaus, Sœur Luciana and Sœur Huberdina.

De zusters franciscanessen in december 1927 bij de viering van hun vijftigjarige jubileum in Aardenburg, waar ze werkzaam waren in het onderwijs en de wijkverpleging. Ze werden aangesproken als ‘Sœur’ (Zuster). Vooraan zit overste Sœur Aquina die in Aardenburg was van 1927 tot 1933. Achter haar staan van links naar rechts: Sœur Christina, Sœur Pacifique, Sœur Clothilde, Sœur Claudina, Sœur Wenceslaus, Sœur Luciana en Sœur Huberdina.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The Weststraat, in the direction of the Kaaipoort around 1910. On the left, standing in front of the house with the flagpole, are lawyer and registrar Anthonie van den Broecke (1852-1916) and his wife, Justina Hussem (1862-1950). In 1931 notary Pierre van der Schrieck bought the house and he lived in it afterwards. The reformed preschool was on the other side of the road, where the man is walking.

De Weststraat gezien in de richting van de Kaaipoort omstreeks 1910. Links, voor de woning met vlaggenmast, staan mr. Anthonie van den Broecke (1852-1916), advocaat en ontvanger-griffier, en zijn echtgenote Justina Hussem (1862-1950). In 1931 werd dit huis gekocht door notaris Pierre van der Schrieck, die het daarna bewoonde. Aan de andere zijde van de straat, daar waar de man staat, was de hervormde bewaarschool gehuisvest. Collectie G.A.C. van Vooren.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie Archief gemeente Sluis

The western end of the Weststraat around 1960. The Roman Catholic Girls’ school, destroyed in the autumn of 1944, was never rebuilt on the same site. An open space remained. To the left, the building with the awning is the grocery store of the Claeijs family, better known as the Spar, named after that retail chain. A liquor store, Lannoye’s drugstore and Bakery Wijffels are also visible on that side of the street. On the far right is the awning of the wool and textile shop of the Thomaes sisters. On the other side of the road, on the corner with the Brandstraat, was the shop of blacksmith and plumber André Reijniers. Next to it was Van Helden’s electronics shop in what was once a coach house.

Het westelijke deel van de Weststraat omstreeks 1960. De rooms-katholieke meisjesschool die in het najaar van 1944 werd verwoest, werd niet meer op dezelfde plaats herbouwd. Wat resteerde was een open ruimte. Daarnaast met zonnescherm de kruidenierszaak van de familie Claeijs, beter bekend als de Spar, vernoemd naar de winkelketen waarbij de onderneming was aangesloten. Voorts zijn aan die zijde van de straat een drankenwinkel, de drogisterij van Lannoye en de bakkerij van Wijffels zichtbaar. Uiterst rechts het zonnescherm van de winkel van de gezusters Thomaes die in wol en textiel handelden. Aan de andere zijde van de straat, op de hoek met de Brandstraat, was de winkel van André Reijniers, smid en loodgieter. Daarnaast had Van Helden, in wat ooit een koetshuis was, een zaak in elektronica.


Aardenburg | Weststraat - Then and now

(EN) The Weststraat, where the Hoge or Sint-Jansbrug was situated in Medieval times, and crossed the city waterway. On the right Henry’s bakery shop, renowned bakers passed on from father to son since 1845. A little further the tower of the Mennonite Church. On the far left, Celesta van Damme’s grocery and tobacco shop, and later Fred Smet’s greengrocer’s shop. Pieter Leijs, nicknamed Kopje Leijs, traded sweets and groceries in the building next door. His neighbour in the stately home was De Rijcke, who castrated livestock.

(NL) De Weststraat op de plaats waar in de middeleeuwen de Hoge- of Sint-Jansbrug over de stadswatergang lag. Rechts op deze foto de bakkerij van Henry, sinds 1845 van vader op zoon bakkers van naam en faam. Wat verderop het torentje van de doopsgezinde kerk. Uiterst links de kruideniers- en tabakswinkel van Celesta van Damme, later de groentewinkel van Fred Smet. In het pand ernaast verhandelde Pieter Leijs, bijgenaamd Kopje Leijs, snoep en kruidenierswaren. Zijn buurman, in het statige huis, was de veesnijder De Rijcke.

Aardenburg | Weststraat - Then
Collection/Collectie M.P.O.M. Bauwens
Aardenburg | Weststraat - Now
© Peter Verdurmen

Then – The Weststraat in the late 1940s. | Now – The Weststraat in 2013.

Toen – De Weststraat aan het eind van de jaren 1940. | Nu – The Weststraat in 2013.


Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The Weststraat around 1930 with the post office on the left. In the background, just visible, is the tower of the town hall.

De Weststraat omstreeks 1930 met links het postkantoor. Op de achtergrond, nog net zichtbaar, is de toren van het stadhuis.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie Archief gemeente Sluis

View of the south side of the Weststraat around 1910. On the left is the tower of the Mennonite Chuch. The church is ‘hidden’ at the back in a seventeenth-century barn. In the nineteenth century, when there was freedom of religion, a building was built in front of it with a hall and a meeting room. Johannes Blindenbach, the registrar of the almshouses, lived in the large building down the street from 1888 to 1912. Then until 1925 Francina Blindenbach. Subsequently, Constant van den Broecke and Engelina de Man lived there. During the bombing in the autumn of 1944, the building was severely damaged, so it had to be demolished. On the far left is the shop of Brouwers, later Roos.

Zicht op de zuidzijde van de Weststraat omstreeks 1910. Links het torentje van de doopsgezinde kerk. Het eigenlijke kerkje, een schuurkerk uit de zeventiende eeuw, staat erachter. In de negentiende eeuw, toen er vrijheid van godsdienst was, werd er een representatief gebouw voor gezet met een hal en een vergaderzaaltje. In het grote pand verderop in de straat woonde van 1888 tot 1912 Johannes Blindenbach, ontvanger-griffier van de godshuizen. Daarna tot 1925 Francina Blindenbach. Vervolgens woonden er Constant van den Broecke en Engelina de Man. Tijdens de beschietingen in het najaar van 1944 raakte het pand dusdanig beschadigd dat het moest worden afgebroken. Uiterst links het winkeltje van Brouwers, later Roos.


(EN) Jan Vermeulen’s father started as a tailor on Marktstraat in a private house, where he had his workshop on the top floor.

During the war, he bought a building in the Weststraat near the Mennonite Church, where his son Jan still lives. “My father’s customers were mostly farmers. In spring and autumn, they picked a piece of cloth from which a suit had to be made.”

There were four tailors in Aardenburg: De Bruijne, Cambier, Jansen and Vermeulen. “Everyone had its regular customers. At a certain moment, tailored fit suits became too expensive and we were forced to switch to ready-to-wear. My wife and I ran a clothing shop until I retired.”

(NL) De vader van Jan Vermeulen is als kleermaker begonnen aan de Marktstraat in een privé-huis, waar hij op de bovenverdieping zijn werkplaats had. Tijdens de oorlog kocht hij in de Weststraat vlakbij de kerk van de doopsgezinde gemeente een pand, waar zijn zoon Jan nog steeds woont. “De klanten van mijn vader waren veelal boeren. Er werd in het voor- en in het najaar een lap stof gekozen waaruit een kostuum moest worden gemaakt.” Er waren vier kleermakers in Aardenburg: De Bruijne, Cambier, Jansen en Vermeulen. “Ieder had een vaste klantenkring. Daar kon je op rekenen. Op een gegeven moment werd maatwerk te duur en gingen we noodgedwongen over op confectie. Mijn vrouw en ik hebben tot aan mijn pensioen een kledingzaak gehad.”


Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The Weststraat around 1900. From 1856 to 1900, doctor Clement van Oosterwijk Stern lived in the stately building on the right. In 1901 it was bought by the Burger Gasthuis and used as the home of the hospital doctor Johannes Doyer. Doyer lived there until he was succeeded by doctor Jacobus de Hullu in 1919. After the closure of the Burger Gasthuis, De Hullu bought the property. He continued to live there until his death in January 1957. In 1959 the building was purchased by the Boerenleenbank Aardenburg. It served as a bank and cashier’s residence until 1970 and was subsequently sold as a private home. In the doorway, we see Susanne van Wuijckhuijse, doctor Doyer’s maid. We also recognize the baker Christiaan Pleijs. Jacobus Cransberg’s bakery was located where the post office was built in 1903.

De Weststraat omstreeks 1900. In het statige pand rechts woonde van 1856 tot 1900 de arts Clement van Oosterwijk Stern. In 1901 werd het gekocht door het Burger Gasthuis en bestemd tot woning van de gasthuisdokter, Johannes Doyer. Doyer woonde er tot hij werd opgevolgd door dokter Jacobus de Hullu in 1919. Na de opheffing van het Burger Gasthuis kocht De Hullu het pand. Hij bleef er wonen tot zijn overlijden in januari 1957. In 1959 werd het aangekocht door de Boerenleenbank Aardenburg. Het diende tot 1970 als bank en woning van de kassier. Daarna werd het verkocht als woning. In het deurgat zien we Susanne van Wuijckhuijse, de dienstbode van dokter Doyer. Verder herkennen we de bakker Christiaan Pleijs. Op de plaats waar in 1903 het postkantoor verrees stond de bakkerij van Jacobus Cransberg.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

The middle part of Weststraat around 1910, just after the pavement had been renewed and a tiled sidewalk had been laid for the first time. The houses in the front right are long gone. The dwellings on the left were destroyed by shelling in 1944. The entrance to the Kalverstraat, behind the man and woman, is closed off with a gate.

Het middengedeelte van de Weststraat omstreeks 1910, juist nadat de bestrating was vernieuwd en er voor het eerst een tegeltrottoir was gelegd. De huizen rechts vooraan zijn al lang verdwenen. De huizen links werden bij de beschieting in 1944 verwoest. De toegang tot de huidige Kalverstraat, achter de man en vrouw, is met een poort afgesloten.


Aardenburg | Weststraat - Then and now

(EN) In front, on the left, one of the public water pumps from which villagers could get free drinking water. Anna Blonker lived in the building on the front left from 1888 to 1902. Subsequently, it was bought by Ludovicus de Smet, farmer and mayor of the nearby village of Sint Kruis, who was married to Leonie Bonte. It was then inhabited by Leonie Calon until the liberation in 1944. In 1954, the Stekelinck family owned the monumental building and started a drapery business. The building next door was the Mennonite rectory.

(NL) Links vooraan één van de stadspompen waaruit mensen gratis drinkwater konden pompen. In het pand links vooraan woonde van 1888 tot 1902 Anna Blonker. Daarna werd het gekocht door Ludovicus de Smet, landbouwer en burgemeester van Sint-Kruis, die in de echt was verenigd met Leonie Bonte. Vervolgens werd het tot aan de bevrijding in 1944 bewoond door Leonie Calon. In 1954 werd de familie Stekelinck eigenaar van het monumentale pand. Deze familie begon er een manufacturenzaak. Het pand ernaast fungeerde als doopsgezinde pastorie.

Aardenburg | Weststraat - Then
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren
Aardenburg | Weststraat - Now
© Peter Verdurmen

Then – The east end of the Weststraat, in the direction of the Kaai, shortly after 1900. | Now – The Weststraat in 2013.

Toen – Het oostelijke deel van de Weststraat gezien in de richting van de Kaai kort na 1900. | Nu – The Weststraat in 2013.


Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

North side view of the east end of the Weststraat around 1910. In the centre, the building of the Gentlemen’s club ‘Spoor tot Vriendschap’ founded in 1765 and closed in 1965. In the middle are Schippers and Smallegange, two Aardenburg brigade members, with Izaak Jansen, the game-keeper of Mayor Hennequin.

Zicht op de noordkant van het oostelijke deel van de Weststraat omstreeks 1910. Centraal het gebouw van de sociëteit Spoor tot Vriendschap, die in 1765 werd opgericht en in 1965 werd opgeheven. In het midden staan de marechaussees Schippers en Smallegange met daarnaast de jachtopziener van burgemeester Hennequin, Izaak Jansen.

Aardenburg | Weststraat
Collection/Collectie G.A.C. van Vooren

At the front right is the warehouse of wholesaler the Catsman brothers. On the gable are billboards of Van Rossem’s tobacco, Zebraline’s stove polish, Van Ysendyk’s coffee and tea and Reckitt’s health products. The building next to the depot was an office from 1921 to 1975. In the second half of the nineteenth century, it was occupied by Adriaan van den Broecke, a landowner and one of the wealthiest notables of Aardenburg. He was married to Maria Hennequin. In the building next door, the Burger Weeshuis governors once decided the fate of the orphans. From the early thirties of the last century, it was the residence of the Reformed Church’s pastors.

Rechts vooraan het pakhuis van de grossierderij van de gebroeders Catsman. Er werd onder meer, gezien het gevelopschrift en de reclameborden, gehandeld in Van Rossem’s tabak, de kachelpoets van Zebraline, Van Ysendyk’s koffie en thee en het blauwe zakje van Reckitt. Het pand naast het depot was van 1921 tot 1975 kantoor. Voordien woonde er de grondeigenaar Adriaan van den Broecke, één van de vermogendste notabelen van Aardenburg in de tweede helft van de negentiende eeuw. Hij was gehuwd met Maria Hennequin. In het gebouw ernaast, het Burger Weeshuis, beslisten ooit de regenten over het lot van de wezen. Vanaf het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw, woonden er de predikanten van de hervormde gemeente.


Click on the thumbnails to enlarge / Klik op de miniaturen om te vergroten


For both places, a book was printed. The book about Aardenburg is sold out. You can still buy copies of the book about Sluis, which is available from the publisher Durenkamp Grafimedia. Contact us.

Over beide plaatsen werd een boek gepubliceerd. Het boek over Aardenburg is uitverkocht. Het boek over Sluis is nog steeds te koop via de uitgever Durenkamp Grafimedia. Zo was het | Zo is het Sluis kost € 17,50. Verzendkosten (in Nederland € 7,50) . Stuur een bericht voor meer informatie.

Aardenburg - Book - Cover
Sluis - Book - Cover

Map Aardenburg/Sluis


,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *